Alan adı ve marka uyuşmazlıkları: markamı başkası aldıysa ne yapabilirim?

Markanızı ya da şirket adınızı içeren bir alan adının başkası tarafından alındığını fark etmek can sıkıcıdır. Bazen alan adı iyi niyetli biri tarafından tesadüfen alınmıştır, bazen de markanızı satmak ya da müşterilerinizi yanıltmak için. Bu yazıda böyle bir durumda hangi yolların bulunduğunu genel hatlarıyla anlatıyoruz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. Somut bir uyuşmazlıkta marka ve bilişim hukuku alanında çalışan bir avukata danışmanızı öneririz.

Önce durumu tespit edin

1. Alan adının kayıt bilgilerine bakın. WHOIS sorgusuyla kayıt tarihini, kayıt firmasını ve bitiş tarihini öğrenin. Sahibin adı çoğunlukla gizlidir; bu, kişisel veri düzenlemelerinden kaynaklanır.
2. Alan adı nasıl kullanılıyor? Site boş mu, park sayfası mı, satılık ilanı mı var, yoksa sizin markanızla karıştırılabilecek bir içerik mi yayınlanıyor? Ekran görüntüleri ve tarihlerle kayıt altına alın.
3. Marka tescilinizin kapsamını kontrol edin. Hangi sınıflarda ve hangi tarihten itibaren tescilli olduğunuz, sürecin sonucunu doğrudan etkiler.
4. Bitiş tarihine bakın. Alan adının süresi yakında doluyorsa ve sahibi yenilemeyebilirse, en hızlı ve en ucuz çözüm düşmesini takip etmek olabilir.

Yol 1: Doğrudan iletişim

Birçok uyuşmazlık, alan adı sahibiyle kibarca iletişime geçerek çözülür. Sahibin iletişim bilgisi gizliyse kayıt firmasının WHOIS kaydında belirtilen iletişim formunu ya da gizlilik hizmeti adresini kullanabilirsiniz. Satın alma teklifi yapmayı düşünüyorsanız:

• Kendi kimliğinizi ve marka hakkınızı baştan açıklamak ya da bir aracı kullanmak gibi stratejik kararları bir uzmanla değerlendirin.
• Ödemeyi güvenilir bir aracı (escrow) hizmeti üzerinden yapın ve transfer tamamlanmadan ödemeyi serbest bırakmayın.

Yol 2: UDRP (genel uzantılar)

.com, .net, .org ve diğer ICANN'e bağlı genel uzantılarda, ICANN'in Tekdüzen Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP) uygulanır. Kayıt firmaları, alan adı sahiplerinin bu politikaya tabi olmayı kabul etmesini şart koşar. UDRP başvuruları WIPO gibi yetkili uyuşmazlık çözüm merkezlerine yapılır.

Başvurunun kabul edilmesi için şikâyetçinin genellikle üç şeyi göstermesi gerekir:

1. Alan adının şikâyetçinin markasıyla aynı ya da karıştırılacak derecede benzer olduğu.
2. Alan adı sahibinin alan adı üzerinde hakkı ya da meşru bir menfaati olmadığı.
3. Alan adının kötü niyetle kaydedildiği ve kullanıldığı.

UDRP'nin sonucu alan adının şikâyetçiye devri ya da iptalidir; tazminat verilmez. Süreç mahkemeye göre genellikle daha hızlı ve daha az masraflıdır. Taraflar sonuçtan memnun kalmazsa mahkemeye başvurabilir.

Yol 3: .tr alan adlarında uyuşmazlık çözümü

.com.tr ve diğer .tr alan adlarına UDRP uygulanmaz; .tr için İnternet Alan Adları Yönetmeliği'nde düzenlenen ayrı bir uyuşmazlık çözüm sistemi vardır. Bu sistemde başvurular, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilen uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcılarına yapılır. Genel mantık UDRP'ye benzer: marka benzerliği, alan adı sahibinin hak ya da meşru menfaatinin bulunmaması ve kötü niyet incelenir.

Güncel başvuru koşulları, yetkili hizmet sağlayıcılar ve ücretler hakkında bilgiyi TRABİS ve BTK'nın yayımladığı duyurulardan ya da bir avukattan almanızı öneririz.

Yol 4: Mahkeme

Marka hakkının ihlali, haksız rekabet ya da tazminat talepleri için mahkeme yolu her zaman açıktır. Türkiye'de marka uyuşmazlıklarına 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde fikri ve sınai haklar hukuk mahkemeleri bakar. Mahkeme süreci daha uzun ve masraflı olabilir ama tazminat ve ihtiyati tedbir gibi UDRP'de bulunmayan imkânlar sunar.

Kötü niyet örnekleri

Uyuşmazlık süreçlerinde kötü niyet işareti sayılabilecek durumlara örnekler:

• Alan adının, marka sahibine ya da rakibine yüksek bedelle satılmak amacıyla alınması.
• Marka sahibinin kendi markasını alan adı olarak kullanmasını engellemek için kayıt yapılması.
• Ziyaretçileri, marka sahibiyle bağlantılı olduğu izlenimi vererek kendi sitesine çekmek.
• Rakibin işini bozmak amacıyla kayıt yapılması.

Tesadüfen benzer bir adı iyi niyetle kullanan, örneğin kendi soyadını ya da genel bir kelimeyi alan adı olarak kaydeden kişiler genellikle kötü niyetli sayılmaz.

Önlem: markanızı baştan koruyun

Uyuşmazlık süreçlerinden kaçınmanın en iyi yolu önlemdir:

• Markanızı tescil ettirirken önemli uzantılardaki (.com, .com.tr, .tr) alan adlarını da alın. Uzantı seçimi için .com mu, .com.tr mi yazısına bakabilirsiniz.
• Alan adlarınızın süresini kaçırmayın; markanızın alan adı düşerse başkasının eline geçebilir. Domain süresini kaçırmamak için 5 adım yazısındaki önerileri uygulayın.
• Satın almadan önce başkasının marka hakkını ihlal edip etmediğinizi kontrol edin: domain satın almadan önce kontrol listesi.

Sık sorulan sorular

Marka tescilim yoksa hakkım olmaz mı? Uyuşmazlık süreçlerinde tescilli marka güçlü bir dayanaktır. Tescil olmadan da ticari olarak kullanılan bir ad üzerinde hak iddia etmek bazı durumlarda mümkündür ama ispatı zorlaşır. Bu nedenle markanızı erken tescil ettirmek, alan adı uyuşmazlıklarında da işinizi kolaylaştırır.

Süreç ne kadar sürer? UDRP gibi idari süreçler, başvuru eksiksizse genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır. Mahkeme süreçleri ise çok daha uzun sürebilir. Süre; başvurunun içeriğine, karşı tarafın cevap verip vermemesine ve kurumun iş yüküne göre değişir.

Uyuşmazlık sürerken alan adı başkasına satılabilir mi? UDRP başvurusu yapıldığında kayıt firmaları, süreç boyunca alan adının başka bir sahibe ya da firmaya aktarılmasını engelleyecek önlemler alır. .tr uyuşmazlıklarında ve mahkeme süreçlerinde de benzer tedbirler talep edilebilir; ayrıntıları avukatınızla değerlendirin.

Alan adını satın almak uyuşmazlık sürecinden daha mı ucuz? Duruma göre değişir. Sahibi makul bir fiyat istiyorsa satın almak hızlı ve kesin bir çözümdür. Fiyat çok yüksekse ve kötü niyet açıkça görülüyorsa uyuşmazlık süreci daha mantıklı olabilir. Teklif yazışmalarında kullandığınız ifadeler sonraki bir süreçte delil olarak kullanılabileceği için karar vermeden önce bir uzmana danışmak faydalıdır.

Takip edin

Markanızı içeren ama başkasına kayıtlı bir alan adını NicFollow'da "almak istiyorum" moduyla takibe alırsanız, süresi dolduğunda, silinme aşamasına girdiğinde ve boşa çıktığında haber alırsınız. Kendi alan adlarınız için ise bitiş tarihi ve kayıt firması değişikliklerini izleriz. Ücretsiz hesap açın.