WHOIS ile RDAP arasındaki fark nedir?

Bir alan adının kime ait olduğunu, ne zaman bittiğini ya da hangi firmada kayıtlı olduğunu öğrenmek istediğinizde arka planda iki protokolden biri çalışır: WHOIS ya da RDAP. İkisi de aynı soruya cevap verir ama cevabı çok farklı biçimlerde sunar. Bu yazıda iki protokolü, aralarındaki farkları ve bunun alan adı sahipleri için ne anlama geldiğini anlatıyoruz.

WHOIS: 1980'lerden kalma bir protokol

WHOIS, internetin ilk yıllarında ağ yöneticilerinin birbirine ulaşabilmesi için tasarlandı. Bugünkü hâli RFC 3912 belgesinde tanımlanır ve son derece basittir:

• Sorgu, sunucunun 43 numaralı portuna düz metin olarak gönderilir.
• Sunucu cevabı yine düz metin olarak, kendi seçtiği biçimde yazar.
• Cevabın hangi satırda hangi bilgiyi içereceğine dair ortak bir kural yoktur.

Bu sadelik WHOIS'in onlarca yıl yaşamasını sağladı ama zamanla sorunlar büyüdü. Her kayıt kuruluşu tarihleri farklı biçimde yazdı ("2026-10-23", "23-Oct-2026", "2026-Oct-23."), durum kodlarını farklı adlandırdı, Türkçe gibi Latin dışı karakterleri tutarsız taşıdı. Bir uzantı için yazılan okuyucu, başka bir uzantıda işe yaramaz hâle geldi.

RDAP: aynı bilgi, düzenli biçimde

RDAP (Registration Data Access Protocol), WHOIS'in yerini almak için IETF tarafından 2015'te standartlaştırıldı. Temel farkları şunlardır:

• Web üzerinden çalışır. Sorgu sıradan bir HTTPS isteğidir; örneğin bir .com alan adı için Verisign'ın RDAP adresine https://rdap.verisign.com/com/v1/domain/ornek.com biçiminde istek atılır.
• Cevap JSON biçimindedir. Tarihler, durum kodları, ad sunucuları ve iletişim bilgileri her kayıt kuruluşunda aynı alan adlarıyla gelir. Programlar bu bilgiyi tahmin yürütmeden okuyabilir.
• Uluslararası karakterleri doğru taşır. Türkçe karakter içeren alan adları (IDN) ve adresler bozulmadan iletilir.
• Hangi sunucuya sorulacağı bellidir. IANA, her uzantının RDAP sunucusunu yayımladığı bir "bootstrap" listesi tutar. Sorgu yapan program, uzantının RDAP adresini bu listeden bulur.
• Erişim kuralları tanımlanabilir. Kişisel veriler herkese gizlenirken yetkili taraflara daha fazla bilgi gösterilebilir. WHOIS'te böyle bir ayrım yapmanın standart bir yolu yoktu.
• Hatalar standarttır. "Kayıt bulunamadı", "çok fazla istek" gibi durumlar HTTP durum kodlarıyla bildirilir.

Genel uzantılarda RDAP artık esas kaynak

ICANN, .com, .net, .org ve diğer genel uzantılardaki kayıt kuruluşlarına ve kayıt firmalarına yıllar önce RDAP hizmeti verme zorunluluğu getirdi. 2025 başında da bu uzantılarda WHOIS hizmeti verme zorunluluğu sona erdi ve RDAP tek resmi kaynak hâline geldi. Bu yüzden bazı genel uzantılarda WHOIS sunucuları kapanmaya ya da eksik bilgi vermeye başladı.

Ülke uzantıları ise ICANN'in bu kuralına bağlı değildir. Her ülke kendi kararını verir: bazıları RDAP'a geçti, bazıları yalnızca WHOIS sunar.

.tr uzantılarında durum

.com.tr, .net.tr, .org.tr ve diğer .tr uzantılarında kayıt bilgileri TRABİS'in WHOIS sunucusundan okunur; .tr için genel kullanıma açık bir RDAP hizmeti yoktur. TRABİS'in WHOIS cevabı da kendine özgü bir biçimdedir: örneğin ad sunucuları, alan adının kendi içindeki sunucularda IP adresiyle birlikte listelenir. NicFollow bu biçimi ayrıca okur ve sonucu genel uzantılarla aynı düzende gösterir.

Sorgu yapan biri için fark ne?

Tarayıcıdan bir WHOIS sitesi kullanıyorsanız iki protokol arasındaki farkı genellikle görmezsiniz; site ham cevabı sizin için okunur hâle getirir. Fark şuralarda ortaya çıkar:

• Doğruluk: RDAP'ta tarih ve durum kodları standart olduğu için yanlış okunma ihtimali düşüktür. WHOIS'te ise ayrıştırıcının o uzantının biçimini doğru tanıması gerekir.
• Güncellik: Bazı genel uzantılarda WHOIS sunucusu artık eksik bilgi verdiği için yalnızca WHOIS okuyan araçlar yanılabilir.
• Kişisel veriler: İki protokolde de sahibin adı ve adresi çoğunlukla gizlidir. Bu, protokolden değil kişisel veri düzenlemelerinden kaynaklanır.

NicFollow hangisini kullanıyor?

NicFollow WHOIS sorgusu ve takip sistemi uzantıya göre karar verir: uzantının RDAP sunucusu varsa RDAP'a, yoksa WHOIS'e sorar. RDAP sunucusu geçici olarak cevap vermezse ve uzantının WHOIS sunucusu varsa WHOIS'e geri döner. Hangi kaynağın kullanıldığı sonuç sayfasında "Kaynak: RDAP" ya da "Kaynak: WHOIS" olarak yazar.

Uzantılara göre kayıt otoritelerini ve sorgu kaynaklarını uzantıya göre domain sorgulama sayfalarında görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

RDAP'ta daha fazla kişisel bilgi mi görünür? Hayır. Herkese açık RDAP cevapları da kişisel verileri gizler. RDAP yalnızca, yetkili taraflara farklı erişim tanımlamayı teknik olarak mümkün kılar.

WHOIS tamamen kapanacak mı? Genel uzantılarda zorunluluk kalktı ama bazı kayıt kuruluşları WHOIS sunmaya devam ediyor. Ülke uzantılarında WHOIS uzun süre kullanılmaya devam edecek gibi görünüyor.

Kendi alan adımın kaydını nasıl kontrol ederim? WHOIS sorgulama sayfasına alan adını yazmanız yeterli. Kayıttaki her alanın ne anlama geldiğini domain sorgulama nasıl yapılır yazısında anlattık.

RDAP sorgusunu tarayıcıdan yapabilir miyim? Evet. RDAP adresleri sıradan web adresleri olduğu için tarayıcıda açılabilir; ancak sonuç JSON biçiminde, okunması zor bir metin olarak görünür. Okunabilir bir sonuç için RDAP verisini düzenleyen bir sorgu aracı kullanmak daha pratiktir.

Bir uzantının RDAP destekleyip desteklemediğini nasıl anlarım? IANA'nın yayımladığı RDAP bootstrap listesinde uzantının bir RDAP adresi varsa uzantı RDAP destekliyordur. Genel uzantıların neredeyse tamamı bu listededir; ülke uzantılarında ise durum ülkeye göre değişir. NicFollow bu listeyi her gün kendiliğinden günceller ve sorguyu buna göre yönlendirir.

RDAP cevabında neden birden fazla tarih ve olay görüyorum? RDAP, kaydın geçmişindeki önemli olayları "events" başlığı altında listeler: kayıt, son değişiklik, bitiş ve bazen son transfer tarihi. Bu yapı, WHOIS'teki dağınık tarih satırlarının yerine geçer ve hangi tarihin neyi ifade ettiğini açıkça belirtir.

Kendi alan adımın kaydında yanlış bilgi görürsem ne yapmalıyım? Sahip ve iletişim bilgilerini kayıt firmanızın panelinden düzeltebilirsiniz; değişiklik birkaç dakika ile birkaç saat içinde WHOIS ve RDAP kayıtlarına yansır. Ad sunucusu ya da durum kodu gibi bilgilerde beklemediğiniz bir şey görürseniz, özellikle kendiniz bir değişiklik yapmadıysanız, hesabınızın güvenliğini kontrol edin ve hemen kayıt firmanıza bildirin.